Chương trình đào tạo giáo dục tiểu học hiện hành

Chương trình đào tạo giáo dục tiểu học hiện hành tại Việt Nam được xây dựng theo Chương trình Giáo dục Phổ thông (GDPT) 2018 – ban hành theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT. Chương trình chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển 5 phẩm chất chủ yếu và 10 năng lực cốt lõi, với 11 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc xuyên suốt 5 năm tiểu học.

Nếu bạn đang chuẩn bị cho con vào lớp 1 hoặc đang muốn hiểu rõ con đang học gì ở trường, bài viết này sẽ cung cấp bức tranh toàn cảnh: từ danh sách môn học, mục tiêu phẩm chất – năng lực, cách đánh giá theo Thông tư 27, đến so sánh các mô hình chương trình phổ biến tại Việt Nam hiện nay.

1. Tổng quan chương trình GDPT 2018 bậc tiểu học

Chương trình GDPT 2018 (hay còn gọi là “chương trình mới”) được triển khai theo lộ trình từ năm học 2020-2021 đối với lớp 1, và đến năm học 2024-2025 đã phủ toàn bộ từ lớp 1 đến lớp 5. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử giáo dục Việt Nam, chương trình được thiết kế theo hướng phát triển năng lực thay vì nội dung kiến thức.

3 điểm khác biệt cốt lõi so với chương trình cũ (2006):

• Mục tiêu: Từ “học sinh cần biết gì” sang “học sinh cần LÀM ĐƯỢC gì”. Chương trình đặt ra yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực – không phải chỉ điểm số.
• Sách giáo khoa: “Một chương trình, nhiều bộ sách” – mỗi trường có thể chọn bộ SGK phù hợp (hiện có nhiều bộ như Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức, Cánh diều). SGK là tài liệu tham khảo, không phải “pháp lệnh”.
• Đánh giá: Chuyển từ chấm điểm (thang 10) sang đánh giá bằng nhận xét theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT – phụ huynh sẽ thấy các mức “Hoàn thành tốt”, “Hoàn thành”, “Chưa hoàn thành” thay vì điểm số.

2. Danh sách môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc

2.1. Các môn bắt buộc

Chương trình tiểu học hiện hành gồm 11 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc:

Ngoài ra, Tiếng dân tộc thiểu số (nếu có) và Ngoại ngữ 1 từ lớp 1-2 là môn tự chọn tùy điều kiện từng trường.

2.2. Hoạt động trải nghiệm và Giáo dục địa phương

Hoạt động trải nghiệm là điểm mới đáng chú ý: đây không phải “giờ chơi” mà là một hoạt động giáo dục bắt buộc, được đánh giá chính thức. Học sinh tham gia các dự án, hoạt động phục vụ cộng đồng, sinh hoạt chủ đề – qua đó rèn kỹ năng hợp tác, lãnh đạo và giải quyết vấn đề thực tế.

Giáo dục địa phương (35 tiết/năm) giúp học sinh tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, kinh tế – xã hội nơi mình sống, tạo sự gắn kết giữa kiến thức sách vở và thực tế xung quanh.

2.3. Thời lượng học theo từng lớp

Chương trình quy định tổng thời lượng tối thiểu mỗi năm học: lớp 1 là 1.015 tiết, lớp 2-3 là 1.015 tiết, lớp 4-5 khoảng 1.147 tiết (mỗi tiết 35 phút). Riêng Tiếng Việt chiếm thời lượng lớn ở lớp 1-2 (khoảng 420 tiết/năm), giảm dần khi lên các lớp trên.

3. Mục tiêu chương trình: 5 phẩm chất + 10 năng lực

Đây là “xương sống” của toàn bộ chương trình đào tạo giáo dục tiểu học hiện hành – mọi hoạt động dạy và học đều hướng đến việc hình thành và phát triển hệ thống phẩm chất – năng lực này:

• 5 phẩm chất chủ yếu: Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm. Ở bậc tiểu học, các phẩm chất này được thể hiện qua hành vi cụ thể phù hợp lứa tuổi – ví dụ: “Trung thực” là không nói dối, trả lại của rơi; “Nhân ái” là biết chia sẻ, không bắt nạt bạn.
• 3 năng lực chung (core competencies): Tự chủ và tự học, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo. Đây là 3 năng lực nền tảng được rèn qua MỌI môn học và hoạt động.
• 7 năng lực đặc thù (subject-specific): Ngôn ngữ, Tính toán, Khoa học, Công nghệ, Tin học, Thẩm mỹ, Thể chất. Mỗi năng lực gắn với nhóm môn học tương ứng.

Điều quan trọng phụ huynh cần hiểu: chương trình không yêu cầu con “giỏi tất cả 10 năng lực” – mà hướng đến phát triển toàn diện, mỗi em có thế mạnh riêng. Đánh giá dựa trên tiến trình phát triển của chính em, không phải so sánh với bạn.

4. Phương pháp đánh giá học sinh tiểu học (Thông tư 27)

Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT thay thế hoàn toàn cách chấm điểm truyền thống bằng hệ thống đánh giá mới:

• Đánh giá thường xuyên: Bằng nhận xét (không cho điểm), giáo viên quan sát, ghi chép và phản hồi liên tục trong quá trình học. Phụ huynh cũng tham gia đánh giá.
• Đánh giá định kỳ: Cuối học kỳ 1 và cuối năm, thông qua bài kiểm tra các môn Toán, Tiếng Việt, Ngoại ngữ, Tin học. Kết quả thể hiện bằng 3 mức: Hoàn thành tốt (HTT), Hoàn thành (HT), Chưa hoàn thành (CHT).
• Đánh giá phẩm chất và năng lực: Bằng nhận xét chi tiết theo từng phẩm chất và năng lực, với 3 mức Tốt, Đạt, Cần cố gắng. Đây là phần nhiều phụ huynh còn bỡ ngỡ vì quen với hệ thống điểm số.

Triết lý đánh giá mới nhấn mạnh: đánh giá để phát triển – giúp giáo viên và phụ huynh hiểu con đang ở đâu và cần hỗ trợ gì, không phải để xếp hạng hay so sánh.

5. Các mô hình chương trình tiểu học phổ biến tại Việt Nam

5.1. Chương trình MOET chuẩn (công lập)

Áp dụng 100% Chương trình GDPT 2018, SGK do Bộ GD&ĐT phê duyệt. Ngoại ngữ 1 (Tiếng Anh) bắt đầu từ lớp 3 với 4 tiết/tuần. Ưu điểm: bằng cấp quốc gia, học phí thấp. Hạn chế: sĩ số lớn (35-45 em), thời lượng tiếng Anh hạn chế.

5.2. Chương trình song ngữ (MOET + Cambridge/IB)

Học đầy đủ chương trình MOET để đảm bảo bằng quốc gia, đồng thời tích hợp chương trình quốc tế (Cambridge Primary, IB PYP…) cho các môn Toán, Khoa học, Tiếng Anh. Học sinh học song ngữ Việt – Anh, với thời lượng tiếng Anh cao hơn nhiều so với trường công (8-15 tiết/tuần).

Ưu điểm: con có bằng Việt Nam lẫn chứng chỉ quốc tế, nền tảng tiếng Anh mạnh, nhiều phương pháp dạy học tích cực. Hạn chế: học phí cao hơn, cần cam kết tài chính dài hạn.

5.3. Chương trình quốc tế hoàn toàn

Theo 100% chương trình nước ngoài (Cambridge, IB, chương trình Mỹ/Anh…), giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Không học chương trình MOET – nghĩa là không có bằng tiểu học Việt Nam. Phù hợp gia đình định hướng du học sớm hoặc gia đình quốc tế.

6. Xu hướng đổi mới giáo dục tiểu học 2025–2030

• STEM/STEAM tích hợp: Nhiều trường đã đưa STEM/STEAM vào chương trình chính khóa hoặc ngoại khóa, giúp học sinh tiếp cận tư duy khoa học và kỹ thuật từ sớm.
• Chuyển đổi số trong giáo dục: SGK điện tử, nền tảng học trực tuyến, ứng dụng AI trong cá nhân hóa lộ trình học – xu hướng tăng mạnh sau giai đoạn COVID-19.
• Giáo dục cảm xúc xã hội (SEL): Nhận diện cảm xúc, quản lý bản thân, xây dựng mối quan hệ lành mạnh – đang được nhiều trường tiểu học tích hợp vào chương trình.
• Song ngữ từ lớp 1: Ngày càng nhiều phụ huynh chọn cho con học tiếng Anh sớm theo chương trình chuẩn quốc tế (Cambridge Primary, Jolly Phonics) thay vì chỉ học “tiếng Anh tăng cường” từ lớp 3.

7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chương trình GDPT 2018 có khác gì chương trình cũ 2006?

Khác biệt: chương trình cũ lấy kiến thức làm trung tâm (dạy con “biết gì”), chương trình mới lấy năng lực làm trung tâm (dạy con “làm được gì”). Ngoài ra, chương trình mới cho phép nhiều bộ SGK, thêm môn Tin học và Công nghệ từ lớp 3, và đánh giá bằng nhận xét thay vì điểm số.

Con không có điểm số thì làm sao biết con học giỏi hay kém?

Thông tư 27 vẫn đánh giá rõ ràng qua 3 mức: Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Chưa hoàn thành. Ngoài ra, phụ huynh nhận nhận xét chi tiết từ giáo viên về từng phẩm chất và năng lực của con. Cách đánh giá này giúp phụ huynh hiểu con mạnh ở đâu, cần hỗ trợ gì – thay vì chỉ biết “con được 8 điểm”.

Trường song ngữ có dạy đủ chương trình MOET không?

Đa số trường song ngữ tại Việt Nam đều dạy đầy đủ chương trình MOET, đảm bảo học sinh có bằng tiểu học quốc gia. Phần chương trình quốc tế (Cambridge, IB…) được tích hợp thêm, không thay thế. Phụ huynh nên hỏi rõ trường về tỷ lệ MOET/quốc tế và bằng cấp đầu ra khi tìm hiểu.

8. Chương trình tiểu học tại Anne Hill: MOET + Cambridge xuyên suốt

Tại Hệ Thống Trường Anne Hill, chương trình tiểu học được xây dựng theo mô hình song ngữ: dạy đầy đủ Chương trình GDPT 2018 của Bộ GD&ĐT, đồng thời tích hợp Cambridge Primary cho các môn Global English, Mathematics và Science.

Điều này có nghĩa con vừa có bằng tiểu học Việt Nam, vừa được đánh giá theo chuẩn Cambridge – với lộ trình rõ ràng: Jolly Phonics (nền tảng đọc viết) → Cambridge Primary → Cambridge Lower Secondary (THCS) → hướng đến KET/PET/IGCSE.

Với sĩ số lớp nhỏ, đội ngũ giáo viên tận tâm và phương pháp dạy học tích cực, Anne Hill hướng đến phát triển đầy đủ 5 phẩm chất và 10 năng lực theo yêu cầu GDPT 2018 – trong một môi trường song ngữ quốc tế, an toàn và yêu thương.

Hiểu rõ chương trình đào tạo giáo dục tiểu học hiện hành giúp phụ huynh đánh giá đúng môi trường học tập của con, đồng thời có cơ sở để so sánh và lựa chọn trường phù hợp. Dù con học trường công lập, tư thục hay song ngữ, điều quan trọng là chương trình đó phải phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực – không chỉ điểm số.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về mô hình song ngữ MOET + Cambridge, hãy ghé thăm để được tư vấn và tham quan cơ sở miễn phí.

Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng gia đình bạn trên hành trình nuôi dưỡng và phát triển toàn diện cho con!

Cơ sở Saigon Villas Hill

• KDC Saigon Villas Hill, 99 Lê Văn Việt, P. Tăng Nhơn Phú, TP.HCM
• Hotline: 0906 854 995
• Email: info.primary@annehillbilingual.school